Google

Friday, May 2, 2008

परदेशी बाब

क कप चिया खान पाइन्छ कि -' एउटा नौलो मान्छे चौतारीमा उक्लिएर दोकानघरको आ“गनमा ठूलो छातामुनि राखिएको कर्ुर्सर्ीी बस्दै बोल्यो । 'भैहाल्छ नि हजुर † बसौंन ... †' ङच्िच पहेंला दा“त देखाउ“दै लुखुरे साहुजीले अर्थात् कुवेर बाजेले हात मल्दै शिष्टता पर््रदर्शन गरे । कुवेर बाजेकी छोरीले पुलुक्क हेरी † अलिकति मुसुक्क हा“सी । उसको हा“सो वा मुस्कानलाई कुवेर बाजेले देख्लान् भन्ने पीर थियो उसलाई । यस्तो झलझले परदेशी बाबुलाई उसले पहिलो पल्ट देखेकी थिई यो ठाउ“मा † आ“खामा चस्मा, गलामा र्टाई, कालो टल्किरहेको जुत्ता, घा“टीमा सुनको सिक्री, दाहिने हातमा सुनको ब्रासलेट, औंलामा औंठी, हातमा मोबाइल, कालो चिटिक्क परेको केश, रातो र्सट, छु“दा पनि दाग लाग्ने जस्तो चम्किलो सेतो पाइन्ट- सुमित्राले लुकी-लुकी, छड्के नजरले चियाइरही †
'ए नानी † जाऊ त यहा“ बाबुलाई अलिक राम्रो सीप लगाएर चिया पकाऊ †' कहिल्यै छोरीलाई दोकानमा चिया पकाउन नलगाउने बाहुनबाजेले पहिलोपल्ट होला छोरीलाई ग्राहकका लागि चिया पकाउन अह्राए । नभए बाहुनबाजे आफैं पकाउ“थे । बाहुनी बजैले घर-धन्दा, वस्तुभाउ, थान्कोमुन्को भरसक सबै काम बाहुनी बजै आफै गर्थिन् । च्ाौतारीमा एउटै दोकान थियो-उनीहरूको । दोकानले मात्र खान पुग्दैनथ्यो, दर्ुइटा गाई पनि पालेका थिए । गाईको दूध दोकानलाई छ्याल्ल-ब्याल्ल हुन्थ्यो । एक-दर्ुइ ठाउ“ उठौना पनि लगाएका थिए । आफैं पुर्‍याउन जान्थे बाजे दूध । बाजेलाई ढाड दुख्ने रोग थियो-असक्त भएर ऐया-ऐया गरेका बेला बजै पुर्‍याउन जान्थिन् दूध ।
गाउ“का स्कुल मास्टरले समयमा उठौना दूधको पैसा दिएनन् भनेर बाजेले झगडै गरे । अलिक बाउ“ठा-बाउ“ठा थिए बाजे । 'मास्टरले कहा“ समयमा तलब पाउ“छन् † बुझिदिनुस् न तलब आउनासाथ म दिइहाल्छु नि †' अहँ, हुन्न भनेपछि हुन्न † मास्टर बाबुले आफ्नी सानी छोरीलाई गाईको दूध नै चाहिन्छ भनेर जति कल्पिए पनि हुन्न † बाउ“ठा बाजे कुवेर कमै हा“स्थे । अनुहार ह“सिलो पनि कमै पार्थे । अहिले, आज भने अनुहार पनि ह“सिलो, बोली पनि सुरलिो † 'आमा † आमा † खोई † छिटै आउनु न हाम्रो बुवा बौलाउनुभयो कि के †' सुमित्राको मनमा मानौं उमङ्गको हास्यव्यंग्य फुर्‍यो । ऊ मन लगाएर चिया बनाउ“दै थिई । बाजे, नौलो ग्राहक भएनेर ग्राहक बस्ने अर्को खाली कर्ुर्सर्ीी 'हें हें हें' गर्दै बसे । बुवाको खुलेको प्रसन्न अनुहार सुमित्रा हर्ेर्दै थिई । बेला-बेला नौलो ग्राहकको अनुहारतिर पनि आ“खा गाड्थी † 'बाबुको घर कहा“ होला -' बाजेले गफको सिलसिला सुरू गरे । ग्राहक गम खायो निमेषभर । तर फेर िसम्भालियो- 'अमेरकिा नै भन्नुपर्ला मेरो घर †'
अमेरकिा घर...., अमेरकिा घर...., अमेरकिा घर.... बाजेको मथिङ्गल घुमायो । अनुहार अझ दन्कियो । अमेरकिा घर... अमेरकिा घर... अमेरकिा घर... छोरीको हृदयमा उमङ्गको डढेलो सल्कियो । अमेरकिाको मधुर संगीतले मानौं काउकुती लगायो । ऊ मुसुक्क हा“सी र चिया टेबुलमा राखिदिई । पारलिो घाममा ठूल्ठूला रसिोर्टहरूको देखासिकी गरेर काठमाडौंबाट बाजेले किनेर ल्याएको रंगीन छाताले अहिले अलिक डिस्टब गर्‍यो-सुमित्राले ठानी । नभए यो बिहानको चौतारीमा झुल्किएको घामले यो नेपाली अमेरकिीको मुहार झन् कति धपक्क बलेको देखिन्थ्यो ।
चियाको एक चुस्की लगाएपछि नेपाली अमेरकिी बोल्यो- 'चिया त सा“च्चै मीठो छ †''मेरी छोरी साह्रै सिपालु छे । यसले पकाएको केही पनि नमीठो हु“दैन †' हतार-हतार बाबु बोल्यो । सुमित्रा चुल्होनेर पुगिसकेकी थिई-ना“चु-ना“चु लाग्यो मलाई झैं गरेर मस्किई † 'आमा † लौन तपाईं कहा“ जानुभयो † कस्तो राम्रो केटा...†' मनमनमा आमालाई सुमित्राले पुकारी । उसले, बाबु-आमाले उसका लागि पीर गरेर खासखुस गरेको सुनेकी थिई । 'ल्ाौन आमा † छिटो आउनुहोस् न । यहा“ घरमै कस्तो राम्रो केटा....†' फेर िलगातार मनले पुकारी सुमित्राले...। 'अनि बाबुको नाम के होला -' कुवेर बाजे गफ पनि ढिलो गरी कोट्याउ“दै थिए । उनी पनि समयलाई रोक्न चाहन्थे । समय विस्तारै बितोस्-के हतार छ र - 'अनि यहा“ अहिले पनि दाउराले नै पकाउनुहुन्छ -' 'आफू के सोध्छु-ऊ के जवाफ दिन्छ, होइन बाबुको नाम भन्या नाम †' बाजेको मस्तिष्क घुम्यो तर प्रकटमा सम्भालि“दै बोले-'अँ , त्यस्तै हो । दाउराले नै हो । छाडौं यो कुरा † बाबुको नाम भन्या के होला -' ग्राहक बाबुले फेर िकेही गम खायो । तर तत्क्षण बोल्यो - 'म सुन्दरकुमार...†'
'ए † ए † नामजस्तै बाबु पनि साह्रै सुन्दर ...†'' बाजे 'हिं हिं हिं' गर्दै प्रकटमै बोले । 'ए पार्वती † कहा“ मरेकी † छिट आइजन, यहा“ हर्ेत हाम्रो घरमा कस्तो सुन्दर, सुन्दरकुमार...†' बाजेले मनमनमा बजैलाई छिटै आउन पुकारा गरे † छोरीले जस्तै बाजेले पनि पुकारा गरे † नभन्दै बजैले चौतारीमा पाइला टेकिन् । घा“सको भारी डोकोमा, त्यसमाथि दाउरा बिसाइन् र 'ऐया-ऐया' गरनि् । 'लु तेरो ऐया, ऐया सब् खतम् अब । यता हर्ेत, हाम्रो घरमा झुल्केको यो सुन्दरकुमार घामलाई हर्ेत ...हर्ेत...ठीक छैन त ...।' फेर िबाजेले मनमनमा पुकारा गरे-स्वास्नीले सुन्दरकुमारको सुन्दर मुखडा हेरोस् र ऐया-ऐया गर्ने होइन 'आहा-आहा' गरोस् ।
नभन्दै बजैले दोकानमा कर्ुर्सर्ीी बसेको सुटेड-बुटेड झलझले युवकलाई देखी । अलिकति लजाई । अघिको ऐया-ऐया जम्मै बिर्सर्ीी बूढाबूढीले आ“खै-आ“खामा इसारा गरे । बूढीलाई काउकुती लागेर आयो । मानौं केटा छोरीलाई होइन आफैंलाई चाहिएको हो... † 'यी मेरी श्रीमती ...†' बाजेले परचिय गराउन खोजे । ग्राहक सुन्दरकुमार भन्दा पहिल्यै बूढीले हतार-हतार दर्ुइ हात जोडी । 'यी बाबु अमेरकिी हुन् नि, झुक्किएलिऊ तिमी नेपाली भनेर । उतै रान् रे बाबु....†' 'के जिस्क्याउनुभएको तपाईं मेरो बाजस्तो मान्छेले † म नेपाली नै हु“ नि । पियोर नेपाली † घर अमेरकिा भएर के हुन्छ -' सुन्दरकुमारको हृदयमा पनि बाजा त बजिहाल्यो-यो मन त मेरो नेपाली हो....†
ऊ अत्यन्त उत्साहित पनि भैरहेथ्यो । र्टाईलाई अलिकति खुकुलो पार्‍यो । यसो खक्खक् गरेर गुनगुनाउन थाल्यो उही गीत-'यो मन त मेरो नेपाली हो....†' आमा र छोरीले पहिले अ“गालो मारेझैं गरे, पछि साउती मारे-ठीक छ ठीक छ, यो केटो सोह्रै आना ठीक छ....। 'अनि बाबुको बिहे त भएको छैन होला ...-'' डर्राई-डर्राई बाजे बोले । डर्राई-डर्राई बजैले कान ठाडो पारनि् । डर्राई-डर्राई सुमित्राले आ“खा चिम्लेर जवाफ सुन्न खोजी । 'कहा“ हुनु, छैन नि....।' फेर िओठमा लाली, फेर िअनुहारमा खुसी, फेर िनाचू“-नाचू“ लाग्यो मलाई-बाजे पनि, बजै पनि, छोरी पनि सबैको अनुहार ह“सिलो । सबैको अनुहारमा खुसी थियो । 'अनि बाबुको घर कहा“ हो अरे -' बाजेले खुसीलाई दबाएर बोले । 'के सोधिराख्या होला बुवाले, अमेरकिामा भनिसकेपछि ... अमेरकिामा, अमेरकिामा, अमेरकिामा....' मधुर संगीतझैं मनभित्र सुमित्राको गायन नृत्य चलिरह्यो । 'मैले भनिहालें नि, अहिले अमेरकिामा ... यता त अब केही छैन ।'
बजैले दा“तले औंला टोकी-तब त यो सधैंको औंसे बूढोको अनुहारमा आज झुल्केछ पूर्र्णो † यो गाउ“ डुलुवी छोरी तब त यतिबेलासम्म घरमा ...† आफूलाई पनि उही सिलसिलामा गा“सेर सोची-तब त सधैं काम धेरै दलाए भनेर ऐया आत्थु गर्ने म बूढीको चित्त आज प्रसन्न † सुन्दरकुमारको चित्त पनि आज धेरै प्रसन्न थियो । दर्ुइ कप चिया खाइसक्यो-सुन्दरीले बनाएको, आच्चे, सुमित्राले बनाएको । दर्ुइ घन्टा भैसक्यो उपरखुट्टी लगाएर बसेको तर पनि उठ्न मन छैन । कुवेर बाजेको छोरीको रूप नै यति राम्रो कि सा“च्चै सुन्दरकुमारलाई पटक्कै उठ्न मन छैन । 'भात पनि यतै बनाऊ“ कि -' बाजेले मनसाय खोजे ।
सुन्दरकुमारले फेर िगम खायो । निमेषभर मात्र र बोल्यो- 'हुन्छ, त्यही“ बेंसी टोल झर्ने त हो । भात खाएर पनि फर्किन भ्याइहालिन्छ ।'उसका बाबु यही गाउ“मा बस्थे । उसकी मायालु आमा पनि यही गाउ“मा बस्थिन् । दर्ुइ सन्तान ऊ र एउटी बहिनी मात्र, यही गाउ“मा ...† सोच्दा-सोच्दै सुन्दरकुमारको आ“खा रसिलो भयो । गला अवरूद्ध भयो-नबोल्दा-नबोल्दै पनि ।
'नचलाओ † सुन्दरकुमारलाई आप\mनो विगतमा चर्ुर्लुम्म डुब्न देओ, कसैले नबिम्झाओ †' बाजेले सोचे । बजैले सोचिन् । सुमित्राले सोची । सुन्दरकुमारस“गै सबै उदास भए, दुःखी देखिए ।त्यो गाउ“ † जसमा उसका बाबुलाई सबैले छिछि गर्थे, सबैले दास मान्थे । सानो फुच्चेले पनि 'तँ' , 'मोरा' भन्थ्यो । तर ठाउ“को त के दोष † त्यो कलकल पानीको के दोष † त्यो छहरा-पहराको के दोष † त्यो नीलो आकाशको के दोष † त्यो माटोको के दोष † म्ााटोमा फल्ने अन्नले त भन्दैनथ्यो 'तँ' , 'मोरा' । तर अन्नले नबोले पनि रजाईं गरेर बसेकाहरूले दाबे बाबुलाई, उसको परविारलाई । अभाव र विपन्नताले यति गा“ज्यो कि रोगी भए, सकेनन् बा“च्न बाबु एउटा पुरा जीवन बा“च्न सकेनन् । बाबुलाई पछ्याउ“दै आमा मरनि् । बहिनी पनि सानैमा मरी † उसलाई भने आमाले दर्ुइ छाक खान पुग्ने हैसियतकी आप\mनी फुपूकहा“ छाडेकीले बा“च्न सक्यो । बा“च्न सकिरह्यो । फुपूकहा“ बसेर नै पढ्यो उसले । आमा मरेको, बाबु मरेको, बहिनी मरेको खबर मात्र पाउ“दै जान्थ्यो ऊ । अहँ, मुख हर्ेन कहिल्यै पाएन †
समयले कोल्टे फेर्‍यो । समयले कोल्टो फेरेपछि मात्र आज उसले यो दिन देख्न पाएको हो । आई.ए. पास गर्नासाथै उसले अमेरकिाको डी.भी. चिट्ठा भरेको थियो । डी.भी. चिट्ठा परेको दिन उसले आमा, बा, बहिनी सबैलाई सम्भिmएर तुरूक्क आ“सु चुहाएको थियो । अमेरकिाका लागि उडेको दिन पनि आमा, बा र बहिनीलाई सम्भिmएर निकै रोएको थियो ऊ । जब अमेरकिामा बसेर कमाउ“दै गयो, घर किन्यो, गाडी किन्यो-हरेक पटक उसले आमा, बा र बहिनीलाई सम्भिmएर आ“सु चुहाएको थियो । यतिबेला पनि उसको आ“खाबाट आ“सु खसिरहे - बररर...† अघिको खुसीको वातावरण थोरै बिथोलिएको थियो । कोही बोलेका थिएनन् । वातावरण चकमन्न थियो ।
त्यसैबेला दोकानमा चारजना च्रि्रा-च्रि्रा पहिरनका मरन्च्या“से मानिसझैं नलाग्ने मानिसहरू आए र टुक्रुक्क एक छेउमा छोइएला कि झैं गरी बसे । त्यसमध्ये अलिक बूढो देखिने एउटाले बोल्यो-'मालिक साब † चिया खान पाउन चार कप ... †''दरद्रि मोराहरू † तिमेर्लाई पनि यही बेला आउनुपथ्र्यो †' मनले बोल्यो तर प्रकटमा अनुहार ह“सिलो नै पाररिहे बाजेले । अमेरकिी बाबुले थाहा नपाऊन् ऊ रूखो पनि छ-दा“त ङच्ियाइरहे बाजेले । 'हुन्छ, हुन्छ भैहाल्छ †' बाजेले बोले । 'हुन्छ, हुन्छ भैहाल्छ †' बजैले बोलिन् । चिया बजैले पकाउन थालिन् ।
चिया खाइसकेपछि मरन्च्या“से मानिसहरूले आ-आप\mनो चिया खाएको गिलास आफैं मोले । बूढो-बूढो देखिने मानिसले पैसा निकालेर तिर्‍यो । सुन्दरकुमारले कुवेर बाजेको अनुहारमा आ“खा गाडेर हेर्‍यो † कुवेरबाजेले आ“खा जुधाएनन्-आकाशतिर हेरे । प्रसंग फर्ेन खोजे-'आज मौसम खुला छ †' 'केही खुला छैन । हि“जो पनि खुला थिएन । आज पनि खुला छैन ।' सुन्दरकुमारको टर्र्रो बोली सुनियो अचानक उसले आफूले चिया खाएका दर्ुइटा गिलास उठाउन खोज्यो-'म यो गिलास मोल्छु †' 'के गरेको बाबु यो -' बाजेले गिलास खोसे । 'होइन † मैले खाएको म आफैं मोल्छु †' सुन्दरकुमारले गिलास खोस्यो ।
'होइन अमेरकिामा यसै गर्छन् - म दिन्न, म यहा“ मेरो हुनेवाला ज्वाईंलाई गिलास मोल्न दिन्न †' मनभित्र ठाने । 'बाबु यहा“ त मोल्नुपर्दैन त †' फेर िबाजेले गिलास खोसे । 'मलाई चिन्नुभयो म उही दलबहादुरको छोरा हु“ †' सुन्दरकुमारको बोली तीखो सुनियो-'यही बेेंसी टोलको दलबहादुरको छोरा †' 'को दलबहादुर -' धेरै वर्षघि मरसिकेको दलबहादुर बाजेको आ“खामा उत्रियो । कुवेर बाजेले झस्कि“दै मनमा पुकारा गरे-'अर्कै दलबहादुर होस्, अर्कै दलबहादुर होस् ...†' प्रकटमा बोले-'को दलबहादुर - भन्नुहोस् न को दलबहादुर -' 'दलबहादुर विश्वकर्मा मेरा बाउ † म उहा“कै छोरा सुन्दरकुमार विश्वकर्मा ...†' घुमायो, कुवेरबाजेलाई घुमायो - 'ए † ए † मलाई केले घुमायो ...†' बजैलाई पनि ऐया, आत्थु सुरू भयो-'ऐया, सप्पै घरको कामधन्दा म एक्लै अब सक्दिन । म थाकें । म हारें †' सुमित्रा मैया“ले अनुहार अ“ध्यारो पारी † देखी-सुन्दरकुमार ती चार भाइ चिया खाइसकेका च्रि्रा-च्रि्रा पहिरनका मानिसलाई अ“गालो हालिरहेको थियो । उसलाई रून मन लाग्यो-तर सुन्दरकुमार उनीहरूसितै कुरा गर्दै टाढा-टाढा जा“दै थियो । उसले सुन्दरकुमारलाई आ“खाबाट ओझेल नहु“दासम्म हेररिही...

मोबाइल प्रिन्टर

काम उही तर गुणस्तर अझ बढी। प्रविधिका दृष्टिले केही विकसित र काम गर्न अझ सहज। ँमोबाइल प्रिन्टर’ को आगमनले यही अनुभूति दिलाएको छ उपभोक्तालाई। डेक्सटप प्रिन्टरबाट अब उपभोक्ता मोबाइल प्रिन्टरतर्फ मोडिँदै छन्।
तार फिँजाइराख्नु नपर्ने, कम्प्युटरको आवश्यकता पनि नपर्ने, सीधै मोबाइल तथा क्यामराबाट प्रिन्ट दिन सकिने । पूर्ण रूपमा बेतार -वायरलेस) प्रविधि। आवश्यक परे कम्प्युटर तथा ल्यापटपबाट पनि सहजै प्रिन्ट दिन सकिन्छ तारको प्रयोग नगरी नै।

मोबाइल प्रिन्टरको जन्म भर्खरै भएको हो। यसैले धेरैलाई यो नौलो लाग्नु स्वाभाविक हो। सूचनाप्रविधिसम्बन्धी विश्वप्रसिद्ध अन्तर्राष्ट्रिय दुई कम्पनी ह्विलेट-प्याकार्ड -एचपी) र क्याननले यसको विकासमा लगातार प्रयास गर्दै आएका थिए। क्याननले केही पहिले नै मोबाइल प्रिन्टर बजारमा ल्याएको थियो भने एचपीले गएको हप्ता मात्र यसलाई बजारमा ल्याएको छ। यसले अब परम्परागत प्रिन्टरलाई चुनौती मात्र दिने होइन, पूर्ण रूपमा विस्थापित गर्ने आँकलन प्रविधिपण्डितले गरेका छन्।

आकारमा सानो, बोकेर हिँड्न सजिलो, विद्युत् नभएमा ब्याट्रीबाट काम चलाउन सकिने, तारको प्रयोग गर्नुनपर्ने, उच्च गुणस्तरको प्रिन्ट, छिटोछरितो आदि विविध विशेषताका कारण छिट्टै नै यसले परम्परागत प्रिन्टरलाई विस्थापित गर्ने विश्वास धेरैको छ।

एचपीले गएको हप्ता एकसाथ बजारमा ल्याएका तीन प्रकारका मोबाइल प्रिन्टरमा एच ४७०, एच ४७० बी र एच ४७० डब्ल्यूबीटी मोडल रहेका छन्। एचपीले यी प्रिन्टरको मूल्य २ सय २४ देखि ३ सय १४ अमेरिकी डलरसम्म निर्धारण गरेको छ। प्रविधिविज्ञले एचपीका तीन मोबाइल प्रिन्टरमध्ये एच ४७० डब्ल्यूबीटीलाई सबैभन्दा उत्कृष्टको दर्जा दिएका छन्।

एच ४७० डब्ल्यूबीटीमा महत्त्वपूर्ण पोर्टहरू पिक्टब्राइड यूएसबी, स्ट्यार्न्र्डड यूएसबी र एसडी/मिनी एसडी/एमएमसी स्लट समावेश गरिएका छन्। यो प्रिन्टर साधारण डेक्सटप प्रिन्टरभन्दा सानो छ। यसको बनोट ३ दशमलव २५ इन्च उचाइ, १३ दशमलव ४ इन्च चौडाइ रहेको छ। ४ दशमलव ५ पाउन्डको यो मोबाइल प्रिन्टर सानो ब्याग तथा ब्रिफकेसमा बोकेर सहजै हिँड्न सकिन्छ।

एचपीको एच ४७० डब्ल्यूबीटीमा एकपटकमा ५० थान कागज राख्न सकिन्छ, जबकि क्याननको पिक्समा आईपी९०भी मोडलमा ३० प्रति मात्र राख्न सकिन्थ्यो। एचपी र क्याननका मोबाइल प्रिन्टरमा ँब्ल्याक इन्क’ र ँट्राई-कलर’ दुईथरी काट्रिज प्रयोग गर्न सकिन्छ। एचपीको एउटा ब्ल्याक इन्क कार्टिजबाट ५ सय प्रति प्रिन्ट गर्न सकिन्छ, जसअनुसार प्रतिपेज प्रिन्ट खर्च ३ दशमलव ९ सेन्ट पर्न जान्छ। यस्तै एउटा कलर कार्टिजबाट भने ३ सय ३० प्रति प्रिन्ट दिन सकिने उल्लेख गरिएको छ।

एच ४७० डब्ल्यूबीटीले श्यामश्वेत टेक्स्ट प्रतिमिनेट ५ दशमलव ५१ पेज प्रिन्ट गर्न सक्छ। यो गति क्यानन आईपी९०भी मोबाइल प्रिन्टरको भन्दा केही कम हो।

मोबाइल प्रिन्टरमा ब्लुटुथ सुविधासमेत उपलब्ध गराइएको छ, जसका कारण १० फिटको दूरीबाटसमेत प्रिन्ट दिन सकिने बताइएको छ। मोबाइल कामदारलाई लक्षित गरी विकास गरिएको मोबाइल प्रिन्टरले अहिले सबै किसिमका उपभोक्ताको ध्यानाकर्षण गरेको छ।


Monday, April 28, 2008

डि.भि.को नतिजा

यसपाली जम्मा १८१ जनाको डि।भि. भरिदिएको रहेछु मैले । अहिले पहिलो लटको नतिजामा देशभरबाट ३०० जनाको नाम आएको रहेछ जसमा मैले भरेका पनि २ जना परेछन् । आफूले गरेको काम सफल नै भएको मान्छु म त । पोहोर देशभरबाट २५६२ जनाको परेको रहेछ । मैले भरेका १५० जतिमा ३ जनाको परेको थियो । ती पनि सवै पछाडीका लटहरुमा थिए । नतिजा हेर्न यहाँ क्लीक गर्नु होला

एकसातामै ३ गैंडा मारिए


वर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा दुईसातामा ३ वटा गैडा मारिएका छन । डढेलो र चोरी सिकारीका कारण बिश्वमै दुर्लभ मानिने गैडा असुरक्षित बन्दै गएका छन्
पछिल्लोपटक निकुञ्जमा हिंजो एउटा भाले गैडा मृत अवस्थामा फेला परेको छ । सिकारीले गैडा मारेर खाग र पुच्छर लिएर गएका छन् ।
निकुञ्जदेखि पश्चिम कर्णाली नदिको किनारमा मृत अवस्थामा गैडा फेला परेको सुरक्षार्थ खटिएको रणशेर गणले जनाएको छ । गणका अनुसार खाग र पुच्छर निकालीएको अवस्थामा मृत गैडा नदि किनारमा फेला परेको हो ।
शान्ति प्रकृया पछि निकुञ्ज सुरक्षामा खटिएका रणशेर गणका सुरक्षाकर्मीलाई हतियार सहित निकुञ्ज गस्तिमा रोक लगाइए पछि निकुञ्जका जनावर असुरक्षित बन्दै गएका छन् । सिकारीहरुले अत्याधुनिक हतियार प्रयोग गरेर जनावर मार्न थालेका छन् । सिकारी हतियार सहित र निकुञ्जका कर्मचारी हतियार विहिन गस्ति गर्दा कर्मचारीको ज्यान समेत जोखिममा परेको छ । निकुञ्जका कर्मचारीहरुले आफुहरु समेत असुरक्षित बनेको बताएका छन् ।
गस्तिमा निस्कने निकुञ्जका कर्मचारीलाई सिकारीले आक्रमण समेत गर्ने र हतियार विहिन कर्मचारीको ज्यानै जोखिममा पर्ने गरेको कर्मचारीले बताएका छन् ।

Sunday, April 27, 2008

हवार्ड फास्ट : जसको अठार वर्षको उमेरमा कथा छापियो

कति दुःखद् हुँदो रहेछ– आफ्नो प्रिय लेखकको मृत्युको समेत जानकारी नपाउनु। त्यो लेखक– जो यस धरतीबाट बिदा भएको छ वर्ष बित्न लागेछ। अमेरिकी राष्ट्रपतिको कुकुर हराएको समाचार वाक्क लाग्दो गरी सुन्न पाइन्छ, पढ्न पाइन्छ। आँखा बिझ्ने गरी हिरोइन र मोडेलहरूका वक्षस्थलले अखबारका पाना भरिन्छन्, तर मानवताको पक्षमा आफ्नो कलम समर्पण गर्ने विश्वविख्यात लेखकको निधनको समाचार एक कोलममा पनि कतै देखा परेन। मेरो कलमको आस्था–पुरुष ती महान् लेखक हुन्– हवार्ड फास्ट। जसको विश्वविख्यात ऐतिहासिक उपन्यास स्पार्टाकस को हिन्दी अनुवाद अमृत रायले गरेका थिए। शीर्षक थियो– आदिविद्रोही। गुलसन नन्दा जस्ताको पकेट बुक्स पढ्ने बानी लागेको मलाई यो उपन्यास पढ्न कर्मचारी साथी बैकुण्ठ खोटेजाले दिएका थिए। यो २०३० सालतिरको कुरा हो र त्यतिखेर म महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयमा काम गर्थें। यो उपन्यास पढेपछि मानिसले मानिसमाथि गरेका अत्याचार र उत्पीडनको पराकाष्ठाले मेरो मन हुँडलेको थियो, विद्रोही चेत जन्माएको थियो। यो उपन्यासको सन्दर्भमा हवार्ड फास्टले लेखेका थिए– यो बहादुर पुरुष र महिलाहरूको कहानी हो, जो धेरैपहिले रहेका थिए र जसको नाम मानिसहरूले कहिल्यै बिर्सेनन्। यो कहानीको नायक स्वतन्त्रतालाई, मानिसको स्वाभिमानलाई अन्य सबै कुराभन्दा बढी प्यार गर्थे र उनले आफ्नो जिन्दगी जसरी बाँच्नुपर्थ्यो, त्यसरी नै राम्रोसँग बाँचे–हिम्मतका साथ, ठाँटबाँटका साथ। मैले यो कहानी यसकारण लेखें कि यसलाई जसले पढे पनि हाम्रो आफ्नो उद्विग्न भविष्यका लागि यसबाट शक्ति प्राप्त गरुन् र अन्याय तथा अत्याचारको विरुद्ध लडून्। ताकि स्पार्टाकसको सपना हाम्रो समयमा वास्तविक होस्। र, हवार्ड फास्टको लेखनबारे स्पार्टाकस का अनुवादक अमृत रायले लेखेका छन्– भूकम्पको, विद्रोहको कहानी हवार्ड फास्टले बताएका छन्। उनको लागि इतिहास न्यायका लागि संघर्षको गाथा हो। र, जहाँकहीँ न्यायका लागि संघर्ष हुन्छ, रगत बग्छ, त्यहाँ लेखक उभिन्छन्– जुनसुकै देश होस्, जुनसुकै समय होस्। ... आदि विद्रोही मा उनी इसाभन्दा ७३ वर्ष पूर्वको रोमको कहानी बताउँछन्, जब दासताको प्रथा चरम थियो र दासहरूमध्येकै एक जनाले त्यस पासविक प्रथालाई चुनौती दिने विवेक र साहस आफूमा जुटाएको थियो। र, त्यस दास विद्रोहको नायक अर्थात् आदि विद्रोही थिए– स्पार्टाकस। आदि विद्रोही मा स्पार्टाकस भन्छन्– के तिमीहरू एउटा घोडा मर्दैमा रुन चाहन्छौ? हामी मानिसको जिन्दगीका लागि लड्छौं, जनावरको जिन्दगीका लागि होइन। रोमनहरू घोडालाई माया गर्छन्, तर मानिसहरूप्रति भने उनीहरूको हृदयमा घृणा मात्र छ। ...रोमनहरूसँग हामी चार वर्षसम्म लडेका छौं– लामो चार वर्ष। हामीले रोमन सेनासामु कहिल्यै पिठ्युँ फर्काएनौं। हामी कहिल्यै भागेनौं। आज पनि हामी मैदानबाट भाग्ने छैनौं।... म पैदल, आफ्ना भाइसाथीहरूको छेउमा खडा भएर लड्नेछु। अन्ततः विद्रोहका नायक स्पार्टाकसलाई रोमन सेनाले क्रसमा जिउँदै टाँगेको थियो, कालान्तरमा क्राइस्टलाई टाँगेझैं। यस उपन्यासको अन्त्यमा हवार्ड फास्ट लेख्छन्– (स्पार्टाकसको विद्रोहको) कथा लोककथामा बन्यो, लोककथाले प्रतीकको रूप लियो, तर उत्पीडकहरूविरुद्ध उत्पीडितहरूको युद्ध लगातार चलिरह्यो। त्यो यस्तो ज्वाला थियो, जो कहिले बढी जल्थ्यो, कहिले मधुरो हुन्थ्यो, तर कहिल्यै निभेन। र, स्पार्टाकसको नाम मरेन। ... जबसम्म मान्छे परिश्रम गर्छ र केही थोरै मान्छे उसको परिश्रम खोस्छन्, तबसम्म मानिसहरूले स्पार्टाकसको नामलाई सम्झनेछन्– हो, कहिले विस्तारै, खासखुस गरेर र कहिले ठूलो स्वरका साथ, स्पष्ट रूपमा, ताकि सबैजनाले त्यस स्पार्टाकसको नाम सुन्न सकून्, जो दास थियो र जसले विद्रोह गरेको थियो। को बिर्सन सक्छ आदि विद्रोह मा वर्णित ग्लेडिएटरको चरम पाशविक मुठभेड? जसमा दासहरूलाई हतियारसहित एक–अर्काविरुद्ध भिड्न बाध्य पारिन्थ्यो। त्यस जोडी मुठभेडमा कमसेकम एकजना मारिनै पर्थ्यो। दासहरू रोमन शासक र भारदारहरूका लागि सायद मानिस थिएनन्, पशु थिए। उनीहरूको जीवनको कुनै मूल्य थिएन र सायद उनीहरूको जन्म शाषकहरूको यस्तो खुनी मनोरञ्जनकै लागि भएको थियो। जब मुठभेडको दौरान ग्लेडिएटरहरूको रगत बगिरहेको हुन्थ्यो– भारदारहरू सुन्दरीहरूलाई अंगालो मारेर रक्सीको चुस्की लिँदै ज्यानमारा खेलको मजा लिन्थे। जब ग्लेडिएटर मारिन्थ्यो, उनीहरू आल्हादित हुँदै ताली बजाउँथे। वाह रे रोमन सभ्यता। यस्तै यस्तै अमानवीय सभ्यताको मुखुण्डो उघार्ने लेखक थिए हवार्ड फास्ट। जसले आफ्नो जीवनकालमा हवार्ड फास्टको नाममा चालीसभन्दा बढी र इ।भी. कनिङ्गघामको नाममा २० वटा उपन्यास लेखेका थिए। उनले युगोस्लाभ नेता जोसिप ब्रज टिटोको जीवनीसमेत लेखेका थिए। र, आत्मजीवनी वेइङ्ग रेड १९९० मा प्रकाशित भएको थियो। तथापि, वाल्ट हिटम्यान र मार्क ट्वेनजस्ता लेखकको बराबरी हैसियतमा रहेका हवार्ड फास्टलाई अमेरिकी प्रशासनले सताएको थियो, संसद् र अदालतमा उभ्याएको थियो, जेलमा कोचेको थियो, कृतिमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो र उनका कृति नछाप्न दबाब दिनका लागि गुप्तचरहरू प्रकाशकका कार्यालयहरूमा धाएका थिए। वाह रे, पाखण्डी अमेरिकाको वैचारिक स्वतन्त्रता। हवार्ड फास्टको जन्म नोभेम्बर ११, १९१४ मा न्युयोर्कको अत्यन्त गरिब यहुदी परिवारमा भएको थियो। उनकी आमा इदा मिलरको हवार्ड आठ वर्षको हुँदा नै निधन भएको थियो। उनका बाबु बार्ने मजदुर थिए। उनका पाँच सन्तान थिए। आफ्नो परिवारको गरिबीबारे हवार्ड लेख्छन्– एघार वर्षको उमेरमा पुग्दा मैले काम गर्न थालें। ... मेरा जेठा दाजु र मैले काम नगरे हाम्रो परिवार बाँच्न सक्दैनथ्यो। उनका दाजु जेरोम र उनले अखबार वितरणमा काम गर्न थाले। हवार्डको परिवार झुपडीमा बस्थ्यो। उनको प्रायःजसो समय सडकमा गुच्चा खेलेर बित्थ्यो। चौध वर्षको उमेरमा जब उनले कथा लेख्ने जमर्को गरे, उनका बाबु र दाजुभाइले हवार्डलाई प्रोत्साहित गरे। उनी लेख्छन्– साँझ अबेरसम्म म कथा लेख्थें। मेरा दाजु टाइप गर्थे। बाबु चुपचाप हेरिरहन्थे। उनको अनुहारमा सहज खुसी देखिन्थ्यो। त्यो व्यक्ति, जसको सम्पूर्ण जीवन नै आफ्ना दुई हात र दह्रो पिठ्युँ थियो, तर यतिखेर उनको एउटा छोरो थियो, जो साँच्चै कथा लेख्दै थियो। त्यसैले उनी झुपडीको भान्सामा बस्थे र हेरिरहन्थे, मेरा भाइहरूले जस्तै। उनीहरू मलाई यतिबिघ्न माया गर्थे, उनीहरूकै स्नेह र विश्वासका कारण लेखक बन्नु सम्भव भयो। १६ वर्षको उमेरमा हाइस्कुलको अध्ययन पूरा गरेका हवार्डको पढाइ त्यहीँ थान्को लाग्यो। उनले अखबार वितरणलगायत कारखानाको भुइँ सफा गर्ने, कुल्लीको काम गर्ने र रेडिमेड कपडामा मजदुरीको काम गरे। १८ वर्षको उमेरमा उनको पहिलो कथा छापिएको थियो। पारिश्रमिकबापत उनले २५ डलर पाएका थिए। हवार्डको भनाइमा यो पच्चीस डलर खिन्न परिवारलाई एक महिनासम्म खुवाउन पर्याप्त थियो। त्यसै वर्ष उनको पहिलो उपन्यास टु भिलेजेज प्रकाशित भयो। ३० वर्षको उमेर पुग्दानपुग्दै, अमेरिकाको क्रान्तिकारी युद्धका सन्दर्भमा उनका तीन वटा उपन्यास प्रकाशित भए। यिनमा एउटा थियो– सिटिजन टम पेन। पेन अठारौं शताब्दीका क्रान्तिकारी लेखक थिए। यो किताब लाखौं प्रति बिक्री भयो र हवार्डको ख्याति फैलियो। तथापि अमेरिकी प्रशासनका लागि भने यो कृति कम्युनिस्ट प्रोपोगान्डा थियो। न्युयोर्कका स्कुलहरूको पुस्तकालयमा यो किताब राख्न प्रतिबन्ध लगाइयो। ऐतिहासिक उपन्यास लेख्नमा माहिर उनले इतिहासका पात्रहरूलाई सजीव रूपमा हामीसामु उभ्याएका छन्। जस्तो कि अमृत रायले लेखेका छन्– इतिहास हवार्ड फास्टको प्रिय विषय हो– आफ्नो देशको इतिहास, आफ्नो जातिको इतिहास, संसारको इतिहास। र, इतिहास यस अर्थमा होइन, जुन अर्थमा राजारानीको प्रणयकथा इतिहास हुन्छ या लडाईंमा कुनै राजाको हार–जित इतिहास हुन्छ या राजदरबारमा हुने षड्यन्त्र इतिहास हुन्छ। यसको साटो त्यो इतिहास जो कोटीकोटी साधारण जनताको क्रिया–शक्तिमा आफ्नो स्रोत पाउने गर्छ, जसको दृष्टि राजाभन्दा बढी प्रजामाथि पर्छ र जो ती सामाजिक शक्तिहरूलाई बुझ्ने प्रयास गर्छ, जसको अन्तरसंघर्षबाट नै जीवनमा प्रगति हुन्छ। कम्युनिस्ट पार्टीमा मैले महत्त्वाकांक्षा, संकीर्णता र घृणा फेला पारें, मैले त्यहाँ प्रेम र समर्पण, उच्च साहस र इमानदारी पनि फेला पारें। र, मैले चिनेजानेकोमा सबैभन्दा उदात्त हृदयका मानव पनि त्यहाँ फेला पारें। हवार्ड फास्टले आत्मजीवनी बेइङ्ग रेड मा लेखेका छन्। फास्ट, जो १९४३ मा कम्युनिस्ट पार्टीमा संलग्न भएका थिए। जुनबेला उनी कम्युनिस्ट पार्टीमा संलग्न भए, त्यतिखेर उनी सिटिजन टम पेन को लेखनमा जुटेका थिए। १९५७ को न्युयोर्क टाइम्स अखबारमा उल्लेख भएअनुसार गरिबीको जुन वातावरणमा हवार्डले हुर्किनुपरेको थियो, त्यसले नै उनमा कम्युनिज्मप्रति पहिलो रुचि जगाएको थियो। र, कम्युनिस्ट पार्टीमा आबद्ध भएको समयमा जुन कृतिहरू उनले रचे, त्यसले नै उनलाई विश्वविख्यात् बनायो। कम्युनिस्टहरूलाई सखाप पार्ने हिटलरको दुःस्वप्नलाई चुनौती दिँदै जब जर्मन संसद् राइखस्टागमा, दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यतिर सोभियत झण्डा फहरायो र हिटलरको अन्त्यलाई निम्त्यायो, तब कम्युनिस्ट आन्दोलनप्रति विश्वका करोडौं जनता आकर्षित भए, कैयन विश्व व्यक्तित्वहरूसमेत कम्युनिस्ट आन्दोलनको पक्षमा उभिए। यो उभार अमेरिकाको लागि सह्य थिएन। दोस्रो विश्वयुद्धको समाप्तिसँगै अमेरिकामा कम्युनिस्ट र तिनका समर्थकविरुद्ध दमन अभियान छेडियो। हवार्ड मात्र दमनबाट बच्ने कुरै थिएन। अमेरिकाको संकीर्णता र कपट तब उजागर भयो, जब फासीवादविरुद्ध लडेका योद्धाहरूका लागि फ्रान्समा अस्पताल निर्माणमा सहयोग पुर्या उने व्यक्तिहरूको जानकारी हवार्डसँग मागियो। यो माग संसद्को हाउस अन–अमेरिकन एक्भिटिज कमिटी (हुवाक) ले गरेको थियो। हवार्डले यसबारे जानकारी दिएर कृतघ्न बन्ने कुरालाई अस्वीकार गरे। कानुनी लडाइँ चलिरह्यो। उनीमाथि संसद्को अवज्ञा गरेको अभियोग लगाइएको थियो। यसबाहेक, अमेरिकन कम्युनिस्ट पार्टीका आफ्ना सदस्य कमरेडहरूको नाम बताउने मागसमेत हवार्डसँग गरिएको थियो। यस्तो विश्वासघातका लागि पनि उनी तयार भएनन्। तब उनलाई तीन महिनाको लागि जेल हालियो। उनी प्रशासनको कालो सूचीमा परे। उनका अनुसार जेलको थुनाइले उनलाई अझ रेडिकल बनायो। तल्लो वर्गको वेदना र नैराश्यतालाई उनले पहिलेको भन्दा अझ गहिरोसँग बुझ्न थाले। यही अनुभवको आधारमा उनले स्पार्टाकस को रचना गरे, तर यो उपन्यास छाप्न प्रकाशकहरू प्रशासनको धम्कीका कारण तयार भएनन्। हवार्डले आफ्नै प्रकाशन संस्था स्थापना गरे र आफ्ना किताबहरू छापे। एउटा दिन त्यो पनि आयो जब कम्युनिस्ट पार्टीप्रति उनमा रहेको लगाव टुट्यो। स्टालिनको निधनपछि जब निकिता खु्रश्चेभले स्टालिनको अपराधको भण्डाफोर गरे र जब खु्रश्चेभको सत्ताले हंगेरीको विप्लवलाई दबाउने निर्णय गर्योस, स्टालिन जीवित छँदा नै स्टालिन अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति पुरस्कार प्राप्त गरेका हवार्डलाई सोभियत संघको यी दुई घटनाले नराम्ररी चिमोट्यो। यस सम्बन्धमा उनले भनेका थिए– ख्रुश्चेभले स्टालिनको अपराध नदोहोरिने ग्यारेन्टीसहित आवश्यक सुधारको बाचा आफ्नो भाषणमा गरेनन्। प्रजातन्त्र, समतावाद र सामाजिक न्यायमा विश्वासको कारण नै आफू समर्पित कम्युनिस्ट रहीआएको बताउने हवार्डको मनलाई यस घटनाले नराम्ररी दुखायो। र, यसले आफूमा स्तब्धता र आक्रोश पैदा गरेको भनाइ उनको थियो। त्यतिखेर उनले एक अखबारसँगको कुराकानीमा यसबारे भनेका थिए– १९४६ मा त्यो परिस्थितिमा मैले मुद्दा झेलें र दण्डित भएँ, जुन परिस्थितिले यहाँ (अमेरिका)को पाखण्डी न्यायको खिल्ली उडाएको थियो, तर पनि जब यो भइरहेको थियो, मैले यो विश्वासमा सान्त्वना पाएको थिएँ कि सोभियत संघमा भने मानिसले न्याय पाउँछन्। ममा अब यो विश्वास रहेन। तथापि, आफूले प्राप्त गरेको स्टालिन अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति पुरस्कार नत्याग्ने वा फिर्ता नगर्ने स्पष्ट भनाइ उनको थियो। अन्ततः हवार्ड फास्टले अब आफू अमेरिकी कम्युनिस्ट पार्टीबाट अलग भएको र आइन्दा आफूलाई कम्युनिस्ट पनि नठान्ने भनाइ सार्वजनिक गरे, तर पनि उनको भनाइ थियो– म न सोभियत विरोधी हुँ, न त कम्युनिष्ट विरोधी, तर कम्युनिष्ट आन्दोलनमा रहेर काम गर्न र लेख्न म अब सक्दिन। यसरी अमेरिकामा नै जुन लेखकलाई सामान्यतः अग्रणी कम्युनिस्ट लेखकको रूपमा लिइन्थ्यो, त्यही लेखक आइन्दा कम्युनिस्टको रूपमा नरहने दुःखद स्थिति निम्तियो। कम्युनिस्ट आन्दोलनबाट अलग भएपछि उनकै शब्दमा कैयन महिनासम्म आफ्नो भविष्यको प्रश्नमा उनले आफैंसँग लड्नुपर्यो । कम्युनिस्ट पार्टीका सदस्यहरूप्रति आफूमा शान्तिका लागि समर्पित योद्धाहरूको रूपमा प्रशंसाभाव रहेको कुरा ठोकुवाका साथ उनले बताएका थिए, तर व्यक्तिगत रूपमा अब आफू कम्युनिस्ट अनुशासन मानेर रहन नसक्ने महसुस आफूमा भएको उनको भनाइ थियो। जब स्पार्टाकस को फिल्म बन्ने भयो, तब प्रशासनको कालोसूचीबाट उनको नाम हटेको भनिए पनि कम्युनिस्ट आन्दोलनबाट अलग हुनुले नै प्रशासनको रवैयामा परिवर्तन आएको जोसुकैले ठम्याउन सक्छ। तत्पश्चात् हवार्ड हलिउडमा गए र कैयन फिल्मको पटकथा लेखे। त्यसपछि पनि उनका उपन्यासहरू प्रकाशित भए। स्मरणीय छ, उनका किताबहरू बयासी भाषामा अनुवाद भएका छन् र करोडौं प्रति बिक्री भएका छन्। र, उनको निधन १२ मार्च, २००३ मा भएको थियो। कम्युनिस्ट आन्दोलनबाट अलग भए पनि, कम्युनिस्ट नरहे पनि हवार्ड फास्टका कृतिले विश्वमा निःसन्देह रूपमा लाखौं कम्युनिस्टहरूलाई जन्माएको छ। ती हवार्ड फास्ट– जसले आफू कम्युनिस्ट हुँदाका बखत लेखिएका कृतिहरूलाई दुत्कार्ने धृष्टता गरेनन्। यसको साटो उनले घोषणा गरेका थिए– मैले जे काम गरें, त्यसप्रति म लज्जित छैन। युद्धविरुद्ध, नेग्रो जातिमाथिको उत्पीडनविरुद्ध र सामाजिक अन्यायविरुद्ध म लडें। आफ्ना कृतिहरूमाथि मलाई गौरव छ। स्पार्टाकस अब केबल एउटा प्रेत हो र भोलि यो प्रेत पनि हावासँगै उड्नेछ। आजको छ वर्षपछि कसैले उसको नामसमेत याद गर्ने छैनन्। कोही किन याद गरुन्? के दास युद्धको कुनै इतिहास हुन्छ? स्पार्टाकसले निर्माण गरेन, उसले ध्वंस मात्र गर्यो्। र, संसार उनीहरूको मात्र सम्झना गर्छ जो निर्माण गर्छन् – आदिविद्रोही अर्थात् स्पार्टाकस उपन्यासमा, शक्ति र सम्पन्नताको प्रतीक एक रोमन स्पार्टाकसकी पे्रमिका वारिनियालाई भन्दछ। र, स्पार्टाकसको सम्बन्धमा बारिनियाको जवाफ हुन्छ– उसले आशाको निर्माण गर्यो । पञ्चायतकालमा हवार्ड फास्टका यस्ता कृतिहरूले हाम्रो ह्दयमा पनि आशाको निर्माण गरेको थियो।

– अग्निशिखा

माओवादीले यसैका लागि जनादेश पाएको हो?

सात सालदेखि थाँति रहेको ऐतिहासिक संविधानसभा निर्वाचनको परिणामपछि पार्टी कार्यालयदेखि चिया पसलहरूसम्म हारजीतको जोडघटाउ चलिरहेको छ। जित्ने र हार्नेहरूको पक्ष–विपक्षमा बहसहरू भइरहेका छन्। परिणामपछि कांग्रेस र एमालेको नाममा विगतमा अनुचित लाभ लिन केही कसर बाँकी नराखेका स्वनामधन्य बुद्धिजीवी र नागरिक समाजका अगुवा नामधारी डलरबाजहरू पुनः लाभका लागि माओवादीको पक्षमा खुलेरै वकालत गर्न थालेका छन्। आफ्नो अवसरका लागि मात्र सिद्धान्त अंगीकार गर्नुपर्छ भन्ने निष्कर्षमा पुग्नेहरूका लागि यसलाई स्वाभाविक लाग्नसक्छ तर परिवर्तनको चाहना बोक्नेहरू भने यसलाई प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्तविपरीत ठान्छन्। व्यावसायिकताको नाममा सत्ताको तावेदारी गर्नु नै आफ्नो धर्म ठान्ने राजावादीहरू त माओवादीको पिछलग्गु हुनु स्वाभाविक नै हो। ठूलाको आडमा सानालाई तर्साउने र नाजायज फाइदा लिने यस्ता निर्लज्ज चालबाजहरू पनि राजनीतिक क्षीतिजमा देखिन थालेका छन्। दलहरूले आवेश, उत्तेजना र घमण्डको बाटो त्याग्दै जिम्मेवार भूमिकामार्फत यसप्रकारका नयाँ नेपालविरोधी हर्कतहरूबाट मुक्ति चाहेका छन्। राजनीतिक बहस पनि त्यसैतर्फ केन्द्रित होस् भन्ने अपेक्षा पनि बोकेका छन्। जनतामा पलाएको यस अपेक्षाबीच निर्वाचनबाट सबैभन्दा ठूलो दलको हैसियत पाएको विद्रोही शक्ति माओवादीदेखि निकै ठूलो धक्का बेहोर्न पुगेको कांग्रेस र एमालेसम्म अहिले निर्वाचनको समीक्षा र आगामी दिनमा निर्वाह गर्ने भूमिकाको खोजीमा जुटेका छन्। समीक्षाका लागि कांग्रेस केन्द्रीय समितिको बैठक बसिरहेको छ भने एमाले र माओवादीको पनि आजैदेखि केन्द्रीय कमिटी बैठक बोलाइएको छ। जनता भने जित्ने र हार्ने पार्टीहरूले कस्तो निष्कर्ष निकाल्छन् र आफूलाई आमूल परिवर्तन र रूपान्तरण गरी राजतन्त्रको अन्त्यसँगै स्थायी शान्ति कायम गर्ने दिशामा कसरी अघि बढ्छन् भन्ने लालसा बोकेर उत्सुकताका साथ निर्णयको प्रतीक्षामा बसेका छन्। नेपालको राजीनतिमा क्षेत्रीय मुद्दा उठाएर नयाँ शक्तिको रूपमा उदाएको मधेसी जनअधिकार फोरमको निर्णय र गतिविधिलाई पनि जनताले निकै रुचिपूर्वक नियालिरहेका छन्। यो निर्वाचनको माध्यमबाट जनताले माओवादीलाई सबैभन्दा ठूलो दलको रूपमा स्थापित गरी विद्रोह र ध्वंस त्यागेर निर्माण र जिम्मेवारीपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न आदेश दिएका छन् भने कांग्रेस र एमालेलाई आफूभित्रको शुद्धीकरण, सुदृढीकरणसँगै परिवर्तन र रूपान्तरण हुन निर्देश गरेका छन्। तर कस्तो दुर्भाग्य, व्यवहारमा माओवादीसहितका तीनवटै ठूला दलहरू सच्चिन समेत तयार देखिएका छैनन्। निर्वाचनको अन्तिम परिणाम आइसक्दा पनि पार्टी र आफूलाई सच्याउने कामको थालनी हुनसकेको छैन। नयाँ जनादेशअनुरूप जिम्मेवार भूमिका खेल्दै परिवर्तन र रूपान्तरणका लागि इमानदारिता र नैतिकता प्रदर्शन गर्नेहरूमा एमालेका महासचिव माधवकुमार नेपाल एक्लो देखिएका छन्। आफ्नो र पार्टीको पराजयसँगै निवासबाटै सार्वजनिक रूपमा राजीनामाको घोषणा गरेर पनि कार्यवाहक अध्यक्षको हैसियतमा केन्द्रीय समिति बैठकको अध्यक्षता गरी कांग्रेस नेता सुशील कोइरालाले इमानदारिता र नैतिकता भन्ने शब्दकै हुर्मत लिएका छन्। पशुपतिशमशेर राणाले केन्द्रीय समितिबाट राजीनामा फिर्ता गराएको नाटक गरी आफ्नो पुरानो प्रवृत्तिलाई पुनः दोहोर्याशएका छन्। विगतको वर्चश्व समाप्त भई सिंगो अञ्चल शून्य सिटमा पुग्दा समेत कुर्सीमा टाँसिएर एमालेका अञ्चल इन्चार्जहरूले महासचिव माधव नेपालले देखाएको उच्च नैतिकता र इमानदारितालाई नै गिज्याइरहेका छन्। यसबीचमा माधव नेपालको नैतिकताको अनुशरण गर्नुको साटो आफ्नो आङको भंैसी देख्न छाडी अर्काको आङको जुम्रा देखाउन थालिएको छ। यस्तो संस्कारबाट अब मुलुक, जनता, पार्टी र आफैलाई पनि पार लगाउन सकिंदैन। दुनियाँलाई ढाँट्न सकिएला तर आफूलाई आफैले ढाँट्न सकिंदैन। यसतर्फ एमालेजस्तो पार्टीका जिम्मेवार, अनुशासित र इमानदार नेताहरू किन चुकेका होलान्? सडकमा भेटिने एमालेका कार्यकर्ताहरू यस्तै प्रश्न तेर्स्याइरहेका छन्। जनादेशअनुरूप पार्टी र नेताहरू सच्चिनेछन् भन्ने चाहना बोकेका जनता भने फेरि पनि राजनीतिमा इमानदारिता र नैतिकता भन्ने शब्द नै हुँदैनरहेछ भन्ने निष्कर्षमा पुगेर तिनै नैतिकहीनहरूको नांगो चरित्र हेर्न विवश छन्। कांग्रेसमा इमानदारिता र नैतिकताको कुनै अर्थ हुँदैन भन्ने सबैले बुझेका छन् तर एमालेमा पनि कांग्रेसजत्तिकै नैतिकता गुमाएका नेताहरू छन् भन्ने अपेक्षासमेत गरिएको थिएन। एमाले नेताहरू यस विषयमा किन चुके? केन्द्रीय कमिटीले यसको गहन ढंगले समीक्षा गर्नुपर्छ। महासचिवको हैसियतमा माधव नेपाल असफल हुनुको अन्तिम कारण नै स्थायी समिति, केन्द्रीय कमिटी र अञ्चल इन्चार्जहरू असफल हुनु हो भन्ने यथार्थलाई अब कुनै पनि कुतर्कहरूले ढाकछोप गर्न सकिंदैन। अञ्चल इन्चार्जहरूले गरेको गलत रिपोर्टिङ नै निर्वाचनमा एमालेले भोग्नुपरेको पराजयको सबैभन्दा ठूलो र प्रमुख कारण हो। वामतालमेल नहुनु वा माओवादीले मच्चाएको खुलेआम आतंक सामान्य कारण हुन सक्छन्। कार्यकर्ताको भावनालाई सम्मान गर्दै पार्टी जोगाउने अभियानमा लागेका केपी ओलीतर्फ आंैला ठड्याउनुभन्दा निर्वाचनमा तालमेल नभएकै कारण एमाले महाभुइँचालोबाट जोगियो भन्ने यथार्थलाई बुझ्न आवश्यक छ। विगतका सबै कुरा बिर्सिएर निर्वाचनपछिको पन्ध्र दिनको व्यवहार हेर्दा माओवादीबाट त जिम्मेवारपूर्ण भूमिकाको अपेक्षा गर्नु नै मूर्खता हो कि भन्ने महसुस हुन थालेको छ। चुनावको परिणाम आउनुअगावै सत्ताको चावी तत्कालै चाहियो भन्दै कुर्लने, अमेरिका र भारतको भक्तिमा लिप्त भर्ई आत्मसमर्पण गर्न नै तयार हुने र राजतन्त्र फाल्ने निर्देशनसहित जनताको भोट पाएपछि भने राजतन्त्र जोगाउने षड्यन्त्र गर्दै 'महाराज नारायणहिटी खाली गरिदेऊ, सांस्कृतिक अधिकार दिन तयार छौं' भन्दै बिन्ती बिसाउने कामलाई कसरी लिने? माओवादीको बेइमानीपनाको पराकाष्ठा वा जिम्मेवारीबोध? अनि भोट दिएन भन्दै पानी काट्ने, गाउँनिकाला गर्ने र २०४८ मा कांग्रेसले मच्चाएको जस्तै राज्यआतंक मच्चाउने कामलाई के भन्ने? एक्काइसौं शताब्दीको जनवादी आतंक वा प्रचण्डपथ आतंक? प्रमुख दल भएपछि माओवादीले यी सबै प्रश्नहरूको हल गर्दै जनताप्रतिको जिम्मेवारीपूर्ण भूमिका र व्यवहार गरोस् भनी जनताले अपेक्षा गर्नु अस्वाभाविक हो र? कांग्रेसको राज्यआतंककै कारण माओवादी जंगल गएको हो। अब माओवादी आतंककै कारण अरूलाई जंगल जान बाध्य पार्न थालियो भने जनताले दिएको विश्वासमाथि घात हुनेछ। यसतर्फ माओवादी नेतृत्व सचेत होस् र राजतन्त्र जोगाउने षड्यन्त्रबाट मुक्त हुँदै सबैखाले आतंक तत्काल बन्द गरोस् भन्ने जनतालेे अपेक्षा गर्नु अस्वाभाविक होइन। राज्यआतंक मच्चाउनका लागि माओवादीले जनादेश पाएको होइन? तर खोइ त, जनादेशअनुरूपको भूमिका? जनादेश त जिम्मेवार बन्न र नयाँ संविधान निर्माणको नेतृत्व गर्न होइन र?

गगनको बिहे


संविधानसभाको चुनाव नभएसम्म विवाह नगर्ने वताएका चर्चित विद्यार्थी नेता गगन थापाको आज विहे हुँदैछ । कांग्रेस नेता अर्जुननरसिंह केसीकी छोरी अञ्जना केसीसंग विवाह गर्न लागेका हुन् । अमेरिकामा एमफिल अध्यनरत २५ वर्षीया अन्जनासंग गगनको प्रेम सम्वन्ध रहेको र त्यसलाइ आज औपचारिकता दिन लागिएको वताइएको छ ।